Ἐτικέττες

, ,

(Τοῦ πλουσίου καὶ τοῦ πτωχοῦ λαζάρου)

Πολλὰ εἶναι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα διαπραγματεύεται ἡ περικοπὴ ἐκ τοῦ εὐαγγελίου τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, ποὺ ἀκούσαμε ἀγαπητοί μου ἀδελφοί· ἡ πτωχεία, ὁ πλοῦτος, ὁ θάνατος, ἡ μετὰ θάνατον ζωή, οἱ ἀπολαύσεις ἢ οἱ ὀδύνες κατ’ αὐτήν, ἡ σχέση τῶν ζώντων μὲ τοὺς κεκοιμημένους, ἡ ἀξία τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ κ.π.ἄ.

Ἀφορμὴ εἶναι ἡ παραβολὴ τοῦ πλουσίου καὶ τοῦ πτωχοῦ Λαζάρου, τὴν ὁποία διηγεῖται ὁ Κύριός μας καὶ ἀποτελεῖ ὀργανικὴ συνέχεια τῆς διδασκαλίας Του περὶ τῆς καλῆς χρήσεως τῶν ἐπιγείων ἀγαθῶν καὶ ἀποκτημάτων, ὅπως περιγράφεται στοὺς προηγουμένους στίχους τοῦ ἴδιου κεφαλαίου τοῦ εὐαγγελίου καὶ διασαφηνίζονται δι’ αὐτῆς ὅσα ἐκεῖ ἀνέφερε. Θὰ σταθοῦμε λοιπὸν ἐπιγραμματικὰ σὲ ὁρισμένα σημεῖά της γιὰ νὰ ὑπογραμμίσουμε τὰ νοήματά τους, κάποια πολὺ γνωστὰ ἀλλὰ πολλαπλῶς ὠφέλιμα.

Ὁ πρῶτος ἐκ τῶν δύο περιγραφομένων προσώπων ἀναφέρεται ἁπλῶς ὡς πλούσιος ἄνθρωπος, μὲ πολυτελῆ ἐνδύματα καὶ καθημερινὰ φαγοπότια καὶ χωρὶς νὰ κατονομάζεται ἀπὸ τὸν Κύριο· εἶναι καὶ παραμένει ἀνώνυμος. Εἶχε τόσο πλοῦτο, ὅπως λέγει ἡ Γραφή, ἀλλὰ πουθενὰ τὸ ὄνομά του! Ὁ πλοῦτος ὅμως αὐτὸς – ὅπως λέγει ἕνας ἐρμηνευτὴς τῆς Ἁγ.Γραφῆς – ἦταν σὰν τὸ δένδρο, τὸ ὁποῖο εἶναι γεμάτο φύλλα ἀλλὰ ἄνευ καρποῦ. Καὶ θὰ θυμᾶστε ἀπὸ τὴν περικοπὴ περὶ τῆς ἀκάρπου συκῆς ὅτι ὁ Κύριος τὴν καταράσθηκε μὲ ἀποτέλεσμα αὐτὴ νὰ ξεραθεῖ. Ἄλλωστε «πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν κόπτεται καὶ εἰς πὺρ βάλλεται καὶ καίεται» (Ματθ.7,19). Νὰ σημειώσουμε ἐδὼ καὶ τοῦτο· δὲν ὑπονοεῖται πουθενὰ ἀπὸ τὸν Κύριο ὅτι ὁ πλούσιος αὐτὸς εἶχε ἀποκτήσει τὰ ὑπάρχοντά του μὲ δόλια μέσα, ἀπάτες, ἀδικίες, τοκογλυφίες ἢ καταπιέσεις, οὔτε ὅτι παρέσυρε ἄλλους σὲ μέθη καὶ ἀκολασία στὰ συμπόσιά του, διδάσκοντας ἔτσι ὅτι κάποιος μπορεῖ νὰ χάσει τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὅταν ἀρκεσθεῖ στὰ ἐπίγεια ἀγαθά, ξεχνώντας καὶ ἀδιαφορώντας γιὰ τὸν Θεὸ καὶ τὸν συνάνθρωπο.

Ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸ ὄνομα τοῦ πτωχοῦ ἀναφέρεται· ὀνομάζεται Λάζαρος. Γιατὶ ὁ Κύριος χρησιμοποιεῖ αὐτὸ τὸ ὄνομα; Διότι οἱ ἀκροατές Του τὸ καταλάβαιναν ἄμεσα. Μεταφραζόμενο σημαίνει «ὁ Θεὸς εἶναι βοηθός μου». Οἱ εὐσεβεῖς λοιπὸν Ἰουδαῖοι, ἀλλὰ καὶ ἐμεῖς ὅσοι ὑπομένουμε τὶς δυστυχίες μας μὲ ἐμπιστοσύνη στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, θὰ ἔχουμε βοηθό μας τὸν Κύριο. Ἂς θυμηθοῦμε καὶ πάλιν ὅτι τὰ ὀνόματα τῶν δικαίων θὰ γραφοῦν στὸ βιβλίο τῆς ζωῆς. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ Ἐκκλησία μας εὔχεται γιὰ ὅλους τοὺς κεκοιμημένους νὰ εἶναι αἰωνία τους ἡ μνήμη. Ἐὰν τοὺς ξεχάσει ὁ Θεός, τότε ἀλίμονο, αὐτὸ θὰ σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν στὴν αἰωνιότητα, τοὺς ἔχει ἀποστραφεῖ ὁ Θεός.

Διακρίνετε ἴσως καὶ ἐσεῖς ὅτι οὐδεμία λέξη φαίνεται νὰ ἐκστομίζει ὁ Λάζαρος κατὰ τὴν ἀφήγηση τοῦ Κυρίου. Πολλοὶ θεωροῦν ἐμᾶς τοὺς χριστιανοὺς ἀνόητους, ἡ δὲ ἀμώμητος πίστη μας χαρακτηρίστηκε κάποτε ὡς «τὸ ὅπιο τοῦ λαοῦ». Ἀγνοοῦν ὅμως ὅλοι αὐτοὶ ὅτι ὅταν ἀφήνεσαι στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, λειτουργεῖ ὁ πνευματικὸς νόμος. Φθονεῖ πολὺ ὁ διάβολος ὅσους παραδίδονται στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν γογγύζουν κατὰ τοῦ ἁγίου ὀνόματός Του, οὔτε βλασφημοῦν. Σκοπὸς δὲ καὶ στόχος του εἶναι νὰ μᾶς κάνει νὰ ἐναντιωθοῦμε στὸ θέλημα τοῦ Κυρίου παρὰ τὴν ἴσως καθημερινή μας προσευχή, ὁμολογία καὶ ὑπόσχεση ὅτι ἐπιθυμοῦμε νὰ πραγματωθεῖ τὸ θέλημά Του ἐδὼ στὴ γῆ, ὅπως καὶ στὸν οὐρανό.

Καὶ τὰ ἀποτελέσματα γίνονται ἄμεσα ἐμφανῆ. Ἄγγελοι παραλαμβάνουν τὴν ψυχὴ τοῦ Λαζάρου καὶ στὸν ἄλλο κόσμο εὐφραίνεται στοὺς κόλπους ἑνὸς μεγάλου, πολὺ πλουσίου, τοῦ Ἀβραάμ, ἐνῶ τοῦ πλουσίου ἡ ψυχή, ὅπως καταφαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη παραβολή, αὐτὴν τοῦ ἄφρονος πλουσίου, τὴν μεταφέρουν δαίμονες, ὡς φυλακισμένου. Σκοπὸς τοῦ Κυρίου εἶναι νὰ μᾶς διδάξει τί συμβαίνει στὶς ψυχὲς μετὰ τὸν θάνατο καὶ πῶς ἡ εὐτυχία ἢ ἡ ἀθλιότητα καὶ ἡ δυστυχία ἀποτελοῦν δυστυχῶς συνέπεια τῆς ἐδῶ ζωῆς καὶ διαγωγῆς μας.

Ἕνα ἀκόμη σημεῖο· φαίνεται ταπεινή, ἀλλὰ ὑπεμφαίνει κατηγορία πολὺ ἐγωιστικὴ πρὸς τὸν Θεὸ ἡ παράκληση τοῦ πλουσίου πρὸς τὸν δίκαιο Ἀβραάμ, ἀποκαλώντας τον μάλιστα πατέρα, προσπαθώντας νὰ ἐγείρει τὰ πατρικά του αἰσθήματα, ἀφοῦ ἔχει λάβει ἀρνητικὴ ἀπάντηση γιὰ μιὰ ἔστω πρόσκαιρη ἀνακούφιση τῶν βασάνων του ἀπὸ τὸν Λάζαρο. Τοῦ ζητάει νὰ στείλει τὸν Λάζαρο στὸ πατρικό του σπίτι νὰ ἐνημερώσει – προειδοποιήσει τὰ πέντε ἀδέλφια του, ὥστε νὰ μὴν πάθουν κι αὐτοὶ τὰ ἴδια ποὺ ἔπαθε αὐτὸς καὶ τώρα ὀδυνᾶται. Κατηγορεῖ ἐμμέσως τὸν Θεὸ ὅτι δὲν εἶχε σαφῆ ἐνημέρωση γιὰ τὶς συνέπειες τῆς ἐπὶ γῆς ζωῆς του στὰ μετὰ θάνατον. Καὶ ὁ Ἀβραὰμ τοῦ ἀπαντᾶ – χωρὶς νὰ ἀποκλείει ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ συμβεῖ κάτι τέτοιο – «ἔχουν τὸν Μωυσῆ καὶ τοὺς προφῆτες, νὰ ἀκούσουν ἐκείνους», ἐὰν δὲν θέλουν νὰ πάθουν τὰ ἴδια. Κι ὁ πλούσιος ἐπιμένει πὼς μόνον ἐὰν πήγαινε κάποιος ἀπὸ τοὺς νεκροὺς καὶ τοὺς προειδοποιοῦσε θὰ ἔβαζαν μυαλό.

Ὅμως κανεὶς δὲν θὰ σωθεῖ ἐπειδὴ θὰ τοῦ τὸ ἐπιβάλλει ὁ Θεός, κανεὶς δὲν ἀναγκάζεται. Ἀκόμη καὶ νεκροὺς νὰ δοῦμε νὰ ἀνασταίνονται, ἐὰν δὲν θέλουμε δὲν θὰ καμφθεῖ ἡ ψυχή μας. Θὰ κριτικάρουμε, θὰ λέμε γιὰ φαντασίες, ψευδαισθήσεις καὶ πλάνες ἢ κόλπα καὶ τρίκ. Καὶ οἱ Ἑβραῖοι εἶδαν τὸν γιὸ τῆς χήρας τῆς Ναΐν, εἶδαν τὸν ἅγιο Λάζαρο, τὸν ἀδελφὸ τῆς Μάρθας καὶ τῆς Μαρίας νὰ ἀνσταίνονται· ποιὸ ἦταν τὸ ἀποτέλεσμα; Πέρασε ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν πρώτων ἡμερῶν καὶ ἔπειτα ἀπὸ λίγο κραύγαζαν τὸ «ἆρον, ἆρον σταύρωσον αὐτόν».

Δὲν φταίει λοιπὸν ὁ Θεὸς ὅταν ἐμεῖς – παρὰ τὶς προειδοποιήσεις (μᾶς χάρισε τὴν Γραφή, τὸν Νόμο Του) – ἐξακολουθοῦμε νὰ ἀπομακρυνόμαστε ἀπὸ Ἐκεῖνον μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὴν διαγωγή μας.

Ἀνακεφαλαιώνοντας· ὁ πλούσιος δὲν καταδικάσθηκε γιὰ τὸν πλοῦτό του ἀλλὰ γιὰ τὸ πῶς τὸν χρησιμοποίησε. Ὁ Λάζαρος δὲν σώθηκε διότι ἦταν πτωχὸς ἀλλὰ γιατὶ δὲν γόγγυσε κατὰ τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν προσέξουμε λίγο καλύτερα στὸ χωρίο περὶ τῶν ἀγαθῶν τοῦ πλουσίου καὶ τῶν κακῶν τοῦ Λαζάρου, ὁ Κύριος λέγει γιὰ τὸν πρῶτο· «ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθά σου». Καὶ γιὰ τὸν δεύτερο· «καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά». Ὁ μὲν θεωροῦσε ἐγωιστικὰ τὰ ἀγαθὰ δικά του καὶ ὁ δὲ τὰ κακὰ θεωροῦσε ἁπλῶς ὡς δοκιμασία.

Μιὰ ἀκόμη ἐπισήμανση· νὰ μὴν εἴμαστε ἀνάλγητοι ἀλλὰ σπλαγχνικοὶ πρὸς τοὺς ἄλλους· ἀκόμη καὶ τὰ σκυλιὰ ἔδειχναν συμπάθεια στὸν Λάζαρο, προσπαθώντας νὰ τοῦ θεραπεύσουν τὶς πληγές.

Καὶ τέλος· τώρα δὲν ὑπάρχει χάσμα για κανέναν. ἔχουμε ὅλοι τὴ δυνατότητα τῆς ἐπικοινωνίας καὶ μὲ τὸν Θεὸ ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν ἀδελφό. Μποροῦμε νὰ μεταπηδήσουμε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία στὴν Χάρη καὶ στὴν μετάνοια. Ἂς τὴν ἐκμεταλλευθοῦμε γιὰ νὰ ἀκούσουμε τὸ «εἴσελθε δοῦλε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου». Ἀμήν.

Ἀρχ.Φιλόθεος Νικολάκης