Ἐτικέττες

,

Ὑπάρχει ἡ συνήθεια νὰ δίνουμε διάφορα ἐπώνυμα στοὺς Ἁγίους μας, ἀπὸ εὐλάβεια ἢ ἀπὸ κάποιο θαῦμα, ἢ καὶ ἀπὸ ἄλλη αἰτία. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος ὑπερέχει ὅλων τῶν Ἁγίων ὄχι μόνο στὶς ἀρετές, ἀλλὰ καὶ στὰ ἐπώνυμα ποὺ τῆς ἔδωσαν οἱ πιστοί. Ἐδῶ ἀνθολογοῦμε καὶ ἀναφέρουμε κάποια ἐπώνυμα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀπὸ διαφόρους τόπους.

Στὸ Ὄφι τοῦ Πόντου, παλαιὰ ἔλεγαν τὸν Ἅγιο Ἀέρις. Ἐπίσης στὸν Πόντο, οἱ Τοῦρκοι τὸν ἔλεγαν Ἀέρτς, ὁ Ζαντών, δηλαδὴ Ἅγιος Γεώργιος ὁ τρελός, γιατὶ τοὺς τιμωροῦσε ἀφαιρώντας τους τὰ μυαλά. Στὴ Θράκη τὸν ὀνόμαζαν Ἀράπη ἢ Ἀρακλειανὸ (Ἡρακλειανὸ), ἐπειδὴ θαυματουργὴ εἰκόνα του βρίσκονταν στὴν Ἡράκλεια τῆς Προποντίδας. Ἀράπη δὲ γιὰ τὸν λόγο ὅτι ὁ Ἅγιος παρουσιάζεται μαῦρος σὲ αὐτὴ τὴν εἰκόνα, ποὺ εἶναι ἀνάγλυφη ἀπὸ μαύρη πέτρα ἢ σκοῦρο ξύλο.

Στὸ Θησεῖο, ἔλεγαν τὸν Ἀϊ-Γιώργη Ἀκαμάτη, ἐπειδὴ οἱ Τοῦρκοι δὲν ἐπέτρεπαν νὰ τελεῖται στὴν ἐκκλησία του Θεία Λειτουργία παρὰ μόνον στὴν ἑορτή του, στὶς 23 Ἀπριλίου.

Οἱ παλαιότεροι συνήθιζαν νὰ τὸν προσφωνοῦν Ἀφέντη Ἀϊ-Γιώργη. Στὴν Καστοριὰ κυρίως, ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλα μέρη, εἶναι γνωστὸς ὡς Ἀϊ-Γιώργης ὁ Γοργός. Καὶ τοῦτο γιατὶ εἶναι πολὺ ταχὺς Ἅγιος στὴ βοήθεια αὐτῶν ποὺ τὸν ἐπικαλοῦνται, ὅπως λέγουν καὶ τὰ τροπάριά του: ἡ ταχύτατη βοήθεια, ἡ ταχεῖα ἐπίσκεψις, ταχινὲ προστάτα.

φιλευσπλαχνος

Στὴν Κρήτη εἶναι πολὺ γνωστὸς ὁ Ἀϊ-Γιώργης ὁ Δασορίτης καὶ σχετίζεται ἴσως μὲ τὴ λατρεία τοῦ Δία (Διὸς-ἱεροῦ). Μιὰ ἄλλη ἐπωνυμία εἶναι Δυσουρίτης, θεραπεύει δηλαδὴ τὴ δυσουρία. Τοιχογραφία τοῦ Ἀϊ-Γιώργη τοῦ Δυσουρίτη ὑπάρχει στὴ Μονὴ Ξενοφῶντος.

Στὴν Ἴμβρο ἔχουμε τὸν Ἀϊ-Γιώργη τὸν Ζοῦρο, ἐπειδὴ θεραπεύει τὴ ζούρα, τὴ φυματίωση, τὸν μαρασμὸ σὲ αὐτοὺς ποὺ ἀφήνουν στὸ ἐκκλησάκι του τὰ ῥάκη τους.

Συνηθισμένα ἐπωνύμια εἶναι ἀκόμα Θαυματουργός, Τροπαιοφόρος, Μέγας ἢ Μεγάλος. Τὸν ὀνόμασαν ἔτσι ἀπὸ τὰ ἄπειρα θαύματα ποὺ κάνει σὲ ὅποιον μὲ πίστη τὸν ἐπικαλεῖται. Ἐπίσης, ἐπειδὴ ἔστησε πολλὰ τρόπαια, δηλαδὴ νίκες καὶ θριάμβους στὴ Ῥωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ὡς ἀξιωματικός. Ἀλλὰ κυρίως στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ποὺ θριάμβευσε ἐναντίον τοῦ κακοῦ καὶ νίκησε τὸν διάβολο. Καὶ Μέγας ἐπειδὴ θεωρεῖται ὁ μεγαλύτερος καὶ κορυφαῖος τῶν ἀθλητῶν καὶ Μαρτύρων.

Στὴν Κάσο ὀνομάζεται Ἀϊ-Καλλάρης, ἐνῶ ἀλλοῦ Ἀϊ-Καβαλάρης, ἐπειδὴ εἶναι ἔφιππος Ἅγιος. Ἄλλοι τὸν προσφωνοῦν Ἀϊ-Γιώργη Καππαδόκη, τόπο καταγωγῆς του καὶ πατρίδα τοῦ πατέρα του. Καλεῖται ἀκόμα καὶ Παλαιστίνιος ἀπὸ τὸν τόπο καταγωγῆς τῆς μητέρας του.

Στὴν πόλη τῆς Χίου καὶ στὴ θέση Λίμνη ὑπάρχει ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Καταδότη. Ἐκεῖ συγκεντρώθηκαν οἱ χριστιανοὶ νὰ συνεννοηθοῦν γιὰ τὴν ἐπανάσταση κατὰ τῶν Γενουατῶν. Κάποιος ὅμως τοὺς κατέδωσε καὶ σφαγιάστηκαν ὅλοι.

Στὴν Πρίγκιπο ὀνομάζεται Κουδουνᾶς, καὶ τοῦτο διότι στὴν εἰκόνα του ἀπεικονίζονται κουδούνια, σύμβολα τῆς παραφροσύνης, τὴν ὁποίαν ὅλοι πιστεύουν ὅτι θεραπεύει. Ἐκεῖ ἂν θέλουν νὰ ποῦν γιὰ κάποιον ὅτι δὲν εἶναι καλά, λένε: αὐτὸ εἶναι γιὰ τὸν Κουδουνᾶ.

κουδουνας

Τὴ γιορτή του, 3 Νοεμβρίου, τὴν ὀνομάζουν τοῦ Κρασᾶ, ἢ τοῦ Μεθυστῆ, ἐπειδὴ προφανῶς τὴν ἡμέρα αὐτὴ γινόταν τὸ ἄνοιγμα τῶν νέων κρασιῶν.

Στὴν Κύπρο λέγεται Ἀϊ Γιώργης τοῦ Σπόρου, ἢ ἀλλοῦ τοῦ Σποράρη, γιατὶ ἀπὸ τὴν ἡμέρα αὐτὴ ἀρχίζει ἡ σπορὰ τῶν δημητριακῶν ἀπὸ τοὺς γεωργούς.

Στὰ Ψωμαθιᾶ τῆς Πόλης ὑπάρχει ναὸς τοῦ Ἁγίου, στὸν αὐλόγυρο τοῦ ὁποίου παλιὰ ἦταν ἕνα μεγάλο κυπαρίσσι ποὺ κάηκε τὸ 1782. Ἀπὸ αὐτὸ ἔλεγαν τὸν Ἅγιο Κυπάρισσο. Τὸ 1883 καὶ αὐτὸ γιὰ τὴν ἱστορία, ὁ Πατριάρχης Κωνστάντιος φύτεψε ἕνα καινούριο κυπαρίσσι.

Σὲ πολλὲς περιοχὲς ὁ Ἅγιος θεωρεῖται προστάτης τῶν ψαράδων καὶ συχνὰ τὸν παρακαλοῦν νὰ τοὺς βοηθήσει στὴν ψαριά. Καὶ ὅταν δὲν πάει καλὰ ἡ ψαριὰ, τὸν λένε Παξιμαδοκλέφτη.

Σὲ ἕνα χωριὸ τῆς Μεσσηνίας τὰ Γιαννιτσᾶ, κοντὰ στὸ ναό του φαίνονται ἴχνη ἀπὸ πέταλα, ποὺ ὅλοι πιστεύουν πὼς εἶναι τοῦ ἀλόγου του, καὶ γιὰ αὐτὸ τὸν λένε Πεταλωτῆ.

Σὲ διάφορες περιοχὲς τὸν καλοῦν Ἀϊ-Στρατηγό, γιὰ τὸ ἀξίωμα φαίνεται ποὺ εἶχε. Στὴν Κρήτη ὅταν κάποτε ἔκτιζαν ἕνα ναό του, μερικοὶ πῆγαν νὰ ψαρέψουν γιὰ νὰ ταΐσουν τοὺς ἐργάτες. Καὶ ἔπιασαν τόσα πολλὰ ψάρια ποὺ ὀνόμασαν καὶ τὴν ἐκκλησία του, τοῦ Ἀϊ-Γιώργη τοῦ Ψαροπιάστη.

ψαροπιαστης

Στὸ Ἅγιο Ὄρος ὑπάρχει κελλὶ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Φανερωμένου. Πρόκειται γιὰ ἕνα κελλὶ ἀπομακρυσμένο ἀπὸ τὶς Καρυές. Πρὶν ἀπὸ 200 τόσα χρόνια, μιὰ νύχτα, πῆγαν ληστὲς μὲ σκοπὸ νὰ κλέψουν τὰ δύο γεροντάκια ποὺ ἔμεναν ἐκεῖ. Τοὺς ἄνοιξε μὲ καλωσύνη ἕνας νέος καὶ τοὺς πῆγε στὸ ἀρχονταρίκι, ἴσαμε νὰ φωνάξει τὸν Γέροντα. Περίμεναν γιὰ πολὺ οἱ κλέφτες καὶ ἀφοῦ δὲν εἶδαν κανέναν εἶπαν νὰ ἀρχίσουν τὴ ληστεία. Ἀλλὰ τότε κατάλαβαν ὅτι ἦταν ἀοράτως δεμένοι. Ἀπὸ τὶς φωνές, σηκώθηκαν οἱ Γέροντες καὶ τοὺς εἶδαν. Ὅταν ἔμαθαν τὶ συνέβη, ἔφεραν ἀπὸ τὴν ἐκκλησία τὴν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ οἱ ληστὲς ἀναγνώρισαν τὸ παληκάρι ποὺ τοὺς ἄνοιξε. Καὶ ἀμέσως μετανοημένοι ἔπεσαν καὶ προσκύνησαν τὸν Ἅγιο. Ἕνας μάλιστα ἀπὸ αὐτοὺς πῆγε καὶ ἀσκήτεψε στὰ Καρούλια, ὅπου καὶ ἔκτισε τὴν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸ θαῦμα, τὸ κελὶ πῆρε τὸ ὄνομα: Ἅγιος Γεώργιος Φανερωμένος.

φανερωμενος

Πολλὲς φορὲς δίνουν στὸν Ἅγιο τὸ ὄνομα τοῦ κτήτορα τοῦ ναοῦ, πχ ὁ Ἀϊ-Γιώργης ὁ Μαχαιρᾶς, ἢ ὁ Ἀϊ-Γιώργης ὁ Τραχύς· καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ναοὶ βρίσκονται στὴ Νάξο. Καὶ ὁ μὲν ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἀνήκει στὴν οἰκογένεια τῶν Μαχαιράδων, ὁ δὲ ἄλλος σὲ κάποιον ὀνόματι Τραχύ. Στὴν Πόλη ὑπάρχει ὁ Ἀϊ Γιώργης ὁ Ἀγριδιανὸς (Μ. Γεδεὼν. Πατριαρχικοὶ Πίνακες, Κων/λις 1885-90, σελ. 551) ἐνῷ στὴ Χῖο τὸν καλοῦν Πεζόστρατο ἢ Κητοκτόνο (Γ. Σωτηρίου, Βυζαντινὰ μνημεῖα Κύπρου, Ἀθῆναι 1935).

Πηγή: voutsinasilias.blogspot.