Ἐτικέττες

Πολλοὶ ἄνθρωποι σκέπτονται λανθασμένα γιὰ τὴν προσευχή, νομίζοντας ὅτι, σὲ καλὲς πράξεις καὶ ἡ καλὴ διάθεσις, μᾶς κάνουν ἱκανούς, γι’ αὐτή, μὰ συμβαίνει ἐντελῶς τὸ ἀντίθετο, ἐπειδὴ ἡ προσευχὴ εἶναι ἐκείνη ποὺ ἔχει ὡς ἀποτελέσμα τὰ καλὰ ἔργα καὶ τὶς ἀρετὲς ὅλες. Αὐτοὶ ποὺ σκέπτονται, ὅπως εἴπαμε παραπάνω, θεωροῦν, λανθασμένα βέβαια, ὅτι οἱ καρποὶ καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τὰ μέσα γιὰ τὴν ἀπόκτησή της. Ἔτσι ὅμως ὑποτιμοῦν τὴν δύναμη τῆς προσευχῆς.

Εἶναι δὲ τὸ παραπάνω λάθος αὐτό, ἀντίθετο πρὸς τὴν Ἁγ.Γραφή, ἐπειδὴ ὁ ἀπόστολος Παῦλος γράφει: Παρακαλῶ οὖν πρῶτον πάντων ποιεῖσθε δεήσεις, προσευχάς, ἐντεύξεις, εὐχαριστίας… Ὁ Χριστιανὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάνει πολλὲς ἐνάρετες πράξεις, ἀλλὰ πρῶτα ἀπ’ ὅλα ὀφείλει νὰ προσεύχεται, ἐπειδὴ χωρὶς προσευχὴ καμιὰ ἄλλη καλὴ πράξη δὲν εἶναι τελεία.

Χωρὶς προσευχὴ ὁ χριστιανὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταλάβει τὴν ἀλήθεια, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταυρώσει τὴν σάρκα αὐτοῦ σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις. Ἡ καρδία του ἀδυνατεῖ νὰ φωτισθεῖ μὲ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁ ἴδιος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἑνωθεῖ διὰ τῆς σωτηρίας μὲ τὸν Θεό. Κανένα ἀπ’ ὅσα ἀναφέραμε δὲν εἶναι ἀποτελεσματικόν, ἐὰν δὲν προηγῆται σ’ αὐτὸ συνεχὴς προσευχή. Λέγω συνεχής, ἐπειδὴ ἡ τελειότης τῆς προσευχῆς δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὶς δικές μας δυνάμεις, ὅπως λέγει κι ὁ Παῦλος, τὸ γάρ τι προσεύξασθαι καθ’ὃ δεῖ οὐκ οἴδαμεν.

 Ἔτσι εἶναι σωστὸ νὰ προσευχώμεθα συχνά, νὰ προσευχώμεθα πάντοτε, πράξεις ποὺ ἔχουμε τὴ δύναμη νὰ τὶς κάνουμε καὶ ποὺ θὰ μᾶς βοηθήσουν σιγὰ-σιγὰ νὰ φθάσουμε στὸ ὕψος τῆς καθαρότητος τῆς προσευχῆς, ποὺ εἶναι ἡ μητέρα κάθε πνευματικῆς εὐλογίας. Αἰχμαλώτισε τὴν μητέρα κι αὐτὴ θὰ σοῦ δώσει τὰ παιδιά, εἶπεν ὁ ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος. Μάθε πρῶτα πῶς νὰ ἀποκτήσεις τὴν δύναμη τῆς προσευχῆς κι ἔπειτα χωρὶς δυσκολία θὰ κατορθώσεις τὴν ἐφαρμογὴ ὅλων τῶν ἄλλων ἀρετῶν. Εἶναι ὅμως γεγονὸς ὅτι αὐτοὶ ποὺ δὲν γνωρίζουν πολλὰ ἀπ’ αὐτὴν τὴν πρακτικὴ πεῖρα καὶ τὶς βαθειὲς διδασκαλίες τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἔχουν φτωχὲς γνώσεις εἰς τὸ θέμα μας τοῦτο καὶ δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ μᾶς εἴπουν πολλὰ γι’ αὐτό…

Ἡ ἀκατάπαυση ἐσωτερικὴ προσευχὴ τοῦ Χριστοῦ εἶναι μιὰ συνεχὴς ἀδιάκοπη ἐπίκλησις τοῦ θείου ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, μὲ τὰ χείλη, μὲ τὸ πνεῦμα καὶ μὲ τὴν καρδιά, ἐνῷ συγχρόνως μες στὸ μυαλὸ σχηματίζεται ἡ εἰκόνα τῆς διαρκοῦς παρουσίας Του καὶ κυριαρχεῖ ἡ Χάρις Του, σὲ κάθε ἀσχολία μας, σὲ κάθε στιγμή, σὲ κάθε τόπο, ἀκόμη καὶ ὅταν κοιμώμεθα. Ἡ ἐπίκλησις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ λόγια: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησόν με».

ceb7-ceaccf83cebaceb7cf83ceb7-cf84ceb7cf82-cf80cf81cebfcf83ceb5cf85cf87ceaecf82-cf84cebfcf85-ceb9ceb7cf83cebfcf8d

Ἐκεῖνος ποὺ συνηθίζει τὸν ἑαυτό σου σ’ αὐτὴ τὴν ἐπίκληση, παίρνει εἰς τὴν ψυχή του σὰν ἀποτέλεσμα, μιὰ βαθειὰ παρηγοριὰ καὶ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη νὰ προσεύχεται πάντοτε, μὴ μπορώντας πιὰ νὰ ζήσει χωρὶς τὴν ἐπίκληση αὐτή, ἐνῷ ὁ ἐσωτερικός του ἑαυτός συνεχίζει νὰ τὴν ἀπαγγέλει σιωπηλά, ὥστε νὰ μοιάζει ἡ ἄφωνη αὐτὴ ἀπαγγελία σὰν ἁρμονικὴ ἠχὼ τῶν λέξεων ποὺ ἄρθρωναν τὰ χείλη του.

«Διάβασε αὐτὸ τὸ βιβλίο», μοῦ εἶπε, «ὀνομάζεται Φιλοκαλία τῶν Νηπτικῶν καὶ περιλαμβάνει σὲ λεπτομέρειες τὴν ἐπιστήμη τῆς συνεχοῦς ἐσωτερικῆς προσευχῆς, γραμμένη ἀπὸ τριάντα Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ βιβλίο αὐτὸ περιέχει ὑψηλὴ σοφία καὶ εἶναι τόσο ὠφέλιμο γιὰ τὸν ἀναγνώστη, ὥστε θεωρήθηκε ὅτι εἶναι τὸ καλύτερο, τῆς ἐσωτερικῆς καὶ πνευματικῆς ζωῆς, ἐγχειρίδιο. Ὁ Ὅσιος Νικηφόρος γράφει ὅτι τὸ βιβλίο αὐτὸ ὁδηγεῖ τὸν κάθε ἕνα εἰς τὴν σωτηρία, χωρὶς κόπο καὶ ἱδρῶτα».

«Εἶναι πιὸ ὑψηλὸ καὶ ἅγιο καὶ ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή;» ἐρώτησα.

«Ὅχι δὲν εἶναι. Ἀλλὰ περιλαμβάνει σαφῆ ἑρμηνεία γιὰ ὅσα ἡ Ἁγία Γραφὴ μιλεῖ μὲ κεκαλυμμένο τρόπο καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦμε εὔκολα νὰ τὰ συλλάβουμε μὲ τὶς ἀσθενεῖς μας ἀνθρώπινες δυνάμεις. Θὰ σοῦ πῶ ἕνα παράδειγμα σχετικό. Ὁ ἥλιος εἶναι τὸ πιὸ μεγάλο, τὸ πιὸ λαμπρὸ καὶ τὸ πιὸ θαυμάσιο ἀπ’ ὅλα τὰ οὐράνια σώματα, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὸν συλλάβει καὶ νὰ τὸν ἐξετάσει μὲ ἀπροστάτευτα μάτια. Πρέπει νὰ χρησιμοποιήσει μαῦρα γυαλιὰ ποὺ εἶναι σὲ ἐπιφάνεια ἑκατομμύρια φορὲς μικρότερα ἀπὸ τὸν ἥλιο. Ὅμως, μέσα ἀπὸ τὰ μικρὰ αὐτὰ μαῦρα γυαλιὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ ἐξετάσει τὸν μεγαλόπρεπο μονάρχη τῶν ἄστρων, μπορεῖ νὰ τὸν χαρεῖ χωρὶς νὰ τὸν βλάψουν οἱ σουβλερές του ἀκτῖνες.

 Ἡ Ἁγία Γραφὴ εἶναι σὰν τὸν λαμπερὸν ἥλιο, καὶ τὸ βιβλίο τοῦτο ἡ «Φιλοκαλία» εἶναι τὰ μικρὰ γυαλιὰ ποὺ μᾶς κάνουν ἱκανοὺς νὰ ἐντρυφήσουμε εἰς τὸν ἥλιο καὶ τὴν βασιλική του λάμψη».

Οἱ περιπέτειες ἑνὸς προσκυνητοῦ